Esimweni samandla esishintsha ngokushesha namuhla, amanethiwekhi okudlulisa nokusabalalisa ugesi adlala indima ebalulekile ekuqinisekiseni ukulethwa kwamandla okuthembekile nokuqhubekayo emakhaya nasemabhizinisini. Njengoba sincika kakhulu kugesi ukuze sinikeze amandla ezimpilweni zethu—kusukela ezimotweni zikagesi kuya emakhaya ahlakaniphile—ubunzima nezidingo zamagridi ethu ziyanda. Kulesi sihloko, sizohlola izinselele ezahlukahlukene ezibhekene nezinhlelo zanamuhla zokudlulisa nokusabalalisa ugesi, kanye nezixazululo ezintsha ezisetshenziswayo ukubhekana nalezi zinselele.
Ukuhlangabezana Nesidingo Esikhulayo Sikagesi
Enye yezinselelo eziyinhloko ezibhekene negridi kagesi yesimanje ukwanda okusheshayo kwesidingo sikagesi. Izici ezifana nokukhula kwenani labantu, ukufuduka kwabantu emadolobheni, kanye nokwanda kwamadivayisi kagesi kuye kwabeka ingcindezi enkulu engqalasizinda ekhona. Lesi sidingo sihlanganiswa ukuvela kwezimoto zikagesi (ama-EV), ezidinga ingqalasizinda yokushaja okukhulu futhi ezinethuba lokukhulisa kakhulu umthwalo kugridi ngezikhathi ezimatasa.
Ukuze kulawulwe lesi sidingo esikhulayo, izikhungo zikagesi zisebenzisa amasu ahlukahlukene. Enye indlela ukusebenzisa izinhlelo zokuphendula isidingo, ezikhuthaza abathengi ukuthi banciphise noma bashintshe ukusetshenziswa kukagesi ngezikhathi ezimatasa. Isibonelo, ama-thermostat ahlakaniphile angalungisa ngokuzenzakalelayo izinga lokushisa ngezikhathi ezimatasa, okusiza ukulinganisela umthwalo kugridi. Ngaphezu kwalokho, izinhlelo zamanani esikhathi sokusetshenziswa zingakhuthaza abathengi ukuthi basebenzise ugesi ngezikhathi ezimatasa ngokunikeza amanani aphansi.
Ukuze kuthuthukiswe umthamo wegridi, izikhungo eziningi zitshala imali engqalasizinda ethuthukisiwe, njengemigqa yokudlulisa enamandla aphezulu kanye nama-transformer asebenza kahle kakhulu. Lokhu kuthuthukiswa akugcini nje ngokubhekana nesidingo esikhulu kodwa futhi kunciphisa ukulahlekelwa futhi kuthuthukise ukusebenza kahle kwesistimu iyonke. Ezinye izifunda zihlola futhi amandla e-microgrid—izinhlelo zamandla ezisendaweni ezingasebenza ngokuzimela kusuka kugridi eyinhloko uma kwenzeka kungasebenzi noma ukuphatha isidingo sendawo ngempumelelo enkulu.
Noma kunjalo, ukuhlangabezana nesidingo esikhulayo kudinga indlela enezici eziningi ehlanganisa ukuthuthukiswa kobuchwepheshe, ukuzibandakanya kwabathengi, kanye nokuhlela amasu. Ukuhlanganiswa kwemithombo yamandla avuselelekayo, esizoxoxa ngakho esigabeni esilandelayo, nakho kuyisici esibalulekile sale nkinga.
Ukuhlanganisa Imithombo Yamandla Avuselelekayo
Ukushintshela emithonjeni yamandla avuselelekayo njengamandla elanga, umoya, kanye nogesi wamanzi kubalulekile emgomweni wokunciphisa ukukhishwa kwamagesi okushisa ukushisa kanye nokulwa nokushintsha kwesimo sezulu. Kodwa-ke, ukuhlanganisa le mithombo kugridi ekhona kuveza izinselele eziningana. Imithombo yamandla avuselelekayo iyahlukahluka ngokwemvelo futhi ayibikezeleki; isibonelo, ukukhiqizwa kwamandla elanga kuncike elangeni, okungathinteka yisimo sezulu kanye nezinguquko zesizini, kanti amandla omoya ancike esivinini somoya. Lokhu kuguquguquka kungadala izinkinga ezinkulu zokugcina uzinzo lwegridi nokuqinisekisa ukutholakala kwamandla okuthembekile.
Isixazululo esisodwa sale nkinga ukuthuthukiswa kobuchwepheshe bokugcina amandla obuthuthukisiwe. Amabhethri, isibonelo, angagcina amandla amaningi akhiqizwa ngezikhathi zokukhiqiza okuphezulu okuvuselelwa futhi awakhulule lapho ukukhiqizwa kuphansi, ngaleyo ndlela asize ekuqiniseni igridi. Ubuchwepheshe obufana nesitoreji samanzi esipompiwe kanye nama-flywheels nawo anikeza izixazululo ezingaba khona zokulinganisela ukuphakelwa kanye nesidingo.
Ngaphezu kokugcina, amasu okubikezela athuthukile adlala indima ebalulekile ekuphatheni ukuhlanganiswa kwamandla avuselelekayo. Ngokubikezela ngokunembile amaphethini esimo sezulu kanye namazinga okukhiqizwa okungenzeka, abaqhubi begridi bangahlela kangcono futhi baphathe ukugeleza kukagesi. Ama-algorithms okufunda komshini kanye nokuhlaziywa kwedatha enkulu kuya ngokuya kusetshenziswa ukuthuthukisa ukunemba kwalezi zibikezelo, okwenza kube lula ukuphathwa kwegridi okuphumelelayo.
Imizamo yokuthuthukisa igridi, okuhlanganisa nokuthuthukiswa kwamagridi ahlakaniphile, nayo ibalulekile ekuhlanganiseni amandla avuselelekayo. Amagridi ahlakaniphile asebenzisa izinzwa, amanethiwekhi okuxhumana, kanye nezilawuli ezenzakalelayo ukuqapha nokuphatha ukugeleza kukagesi ngesikhathi sangempela. Lokhu kuvumela izimpendulo ezinamandla kakhulu ezinguqukweni zokunikezwa kanye nesidingo futhi kungasiza ukuhlanganiswa kwezinsizakusebenza zamandla ezisatshalaliswayo, njengamaphaneli elanga ophahleni.
Ukuqinisekisa ukuphepha kwe-inthanethi kwegridi
Njengoba amagridi kagesi eba xhumene kakhulu futhi encike kakhulu kubuchwepheshe bedijithali, ukuphepha kwe-cyber kuvela njengento ekhathazayo kakhulu. Izinhlelo zegridi ziya ngokuya zisengozini yokuhlaselwa kwe-cyber, okungaba nemiphumela emibi kakhulu kusukela ekunqamukeni kukagesi okusabalele kuya ekulahlekelweni kwezimali kanye nokuphepha kwedatha okusengozini. Ukuhlanganiswa kwamadivayisi e-IoT kanye nobuchwepheshe begridi ehlakaniphile, yize kuzuzisa ukuphathwa kwegridi, kwandisa nendawo yokuhlaselwa kwezinsongo ze-cyber ezingaba khona.
Ukuze kuncishiswe lezi zingozi, izinsiza kanye nabaqhubi begridi batshala imali ezindleleni zokuphepha kwe-inthanethi eziqinile. Lokhu kuhlanganisa nokusebenzisa amasu okuvikela anezingqimba eziningi ahlanganisa ukuphepha okungokoqobo, ukuphepha kwenethiwekhi, kanye nokuphepha kwedatha. Izinhlelo zokuthola ukungena, ama-firewall, kanye namasu okubethela amathuluzi ajwayelekile asetshenziswa ukuvikela ingqalasizinda yegridi ezinsongweni ze-inthanethi.
Amakhono okuqapha kanye nokuphendula abaluleke ngokulinganayo. Izinhlelo zokuqapha zesikhathi sangempela zingabona umsebenzi ongavamile noma ukungena okungaba khona, okuvumela izimpendulo ezisheshayo zokunciphisa umthelela wokuhlaselwa. Izinhlelo zokuphendula ezigamekweni, okuhlanganisa ukuvivinya njalo kanye nokulingisa, zisiza ukuqinisekisa ukuthi abaqhubi begridi bakulungele ukubhekana nokululama ezigamekweni ze-cyber.
Esinye isici esibalulekile sokuphepha kwe-grid cybersecurity ukwabelana ngolwazi kanye nokubambisana kulo lonke imboni. Izikhungo zikahulumeni, izinhlangano zikahulumeni, kanye nezinkampani zokuphepha kwe-cyber kumele zisebenzisane ukuze zabelane ngobuhlakani bezingozi kanye nemikhuba emihle kakhulu. Izinhlelo ezifana ne-Electricity Information Sharing and Analysis Center (E-ISAC) zidlala indima ebalulekile ekwenzeni kube lula lokhu kubambisana kanye nokuthuthukisa isimo sokuphepha se-grid.
Ngaphezu kwalokho, ukuqeqeshwa okuqhubekayo kanye nemfundo yabasebenzi begridi kubalulekile ekugcineni isiko eliqinile lokuphepha kwe-inthanethi. Abasebenzi kumele baqaphele izinsongo zakamuva kanye nemikhuba emihle yokuvikela ekuhlaselweni kwe-inthanethi. Ukudala isiko lokuqwashisa ngokuphepha kwe-inthanethi kusiza ukuqinisekisa ukuthi bonke abantu ababandakanyeka ekusebenzeni kwegridi babeka phambili ukuphepha emisebenzini yabo yansuku zonke.
Ukuthuthukisa Ingqalasizinda Ephelelwe Yisikhathi
Amagridi amaningi kagesi emhlabeni wonke asekelwe engqalasizinda esineminyaka eminingi, futhi kwezinye izimo, esineminyaka engaphezu kwekhulu. Le ngqalasizinda esidala ayigcini nje ngokungasebenzi kahle kodwa futhi isengozini enkulu yokwehluleka nokuphazamiseka. Ukuthuthukisa le ngqalasizinda esidala kuyinselele ebalulekile ebhekene nomkhakha wokudlulisa nokusabalalisa ugesi.
Enye indlela yokubhekana nale nkinga ukusetshenziswa kobuchwepheshe begridi obuthuthukisiwe, njenge-synchrophasors kanye nezinhlelo zokuphatha izinsizakusebenza zamandla ezisatshalaliswa (i-DERMS). Ama-synchrophasors ahlinzeka ngokuqapha izimo zegridi ngesikhathi sangempela, okwenza opharetha bakwazi ukuhlonza nokuxazulula izinkinga ezingaba khona ngaphambi kokuba ziholele ekunqamukeni. Ngakolunye uhlangothi, ama-DERMS avumela ukuphathwa okuphumelelayo kwezinsizakusebenza zamandla ezisatshalaliswa, njengamaphaneli elanga ophahleni kanye nezinhlelo zokugcina amabhethri.
Ngaphezu kokusebenzisa ubuchwepheshe obuthuthukisiwe, izikhungo zikagesi zitshala imali ekushintsheni nasekuthuthukiseni izingxenye zegridi ebonakalayo. Lokhu kufaka phakathi ukushintsha imigqa yokudlulisa endala, iziteshi ezincane, kanye nama-transformer ngezindlela ezisebenza kahle nezithembekile. Ukuthuthukela kubuchwepheshe begridi "obuziphilisayo", obungabona ngokuzenzakalelayo futhi buhlukanise amaphutha, kusiza ukunciphisa umthelela wokuphazamiseka kwegridi futhi kuthuthukise ukuthembeka kwegridi iyonke.
Ukuhlanganiswa kwamanethiwekhi ezinzwa kungenye into ebalulekile yokwenza ingqalasizinda yegridi ibe yesimanje. Ama-sensor anganikeza idatha yesikhathi sangempela ngesimo sezingxenye zegridi, njengokushisa, umswakama, kanye nokucindezeleka komshini. Le datha ingasetshenziswa ukwenza ukulungiswa okubikezelayo, ukuhlonza izinkinga ezingaba khona ngaphambi kokuba ziholele ekwehlulekeni. Ngokusebenzisa indlela yokulungisa ephuthumayo, izinsiza zingandisa isikhathi sokuphila kwezingxenye zegridi futhi zinciphise imvamisa kanye nomthelela wokuphazamiseka.
Ekugcineni, ukwenza ingqalasizinda esiphelelwe yisikhathi ibe yesimanje kuyinselele futhi kuyabiza kakhulu. Kodwa-ke, izinzuzo—ukusebenza kahle okuthuthukisiwe, ukuthembeka, kanye nokuqina—kwenza kube utshalomali oludingekayo esikhathini esizayo sokudluliselwa nokusatshalaliswa kukagesi.
Ukuthuthukisa Ukuqina Kwegridi Nokuthembeka
Ukuqina nokuthembeka kuyizinkomba zokusebenza ezibalulekile zamagridi kagesi. Ukuqina kubhekisela ekhonweni legridi lokubekezelela nokululama ezimweni ezimbi, njengezinhlekelele zemvelo noma ukuhlaselwa kwe-cyber, kuyilapho ukuthembeka kuhlobene nokulethwa kukagesi okuqhubekayo nokungaphazanyiswa kubathengi bokugcina. Ukuthuthukisa kokubili ukuqina nokuthembeka kuyinto eza kuqala kubasebenzi bezinsiza kanye nabasebenzi begridi.
Isu elilodwa lokuthuthukisa ukuqina kwegridi ukuhlukahluka kwemithombo yamandla. Ngokuthembela ekuxubeni kwemithombo yamandla yendabuko nevuselelekayo, amagridi angagcina ukuphakelwa kukagesi noma ngabe umthombo owodwa uphazamisekile. Isibonelo, uma inhlekelele yemvelo ithinta isitshalo esikhulu samandla elanga, imithombo yamandla omoya noma kagesi wamanzi ingasiza ekugcwaliseni igebe futhi igcine ukuphakelwa.
Esinye isici esibalulekile sokuqina kokuqina ukuthuthukiswa kwezinyathelo zokuqinisa igridi. Lokhu kufaka phakathi ukuthuthukiswa kwengqalasizinda ebonakalayo, njengokumboza izintambo zikagesi ngaphansi komhlaba ukuze zivikeleke ezivunguvungwini kanye nokufaka izinsika nemibhoshongo eqinile ukuze imelane nemimoya enamandla. Abaqhubi begridi batshala imali ezinhlelweni zokuqapha nokulawula ezithuthukisiwe, ezinganikeza isixwayiso kusenesikhathi ngezinkinga ezingaba khona futhi zivumele izimpendulo ezisheshayo zokugcina uzinzo lwegridi.
Ngaphezu kokuthuthukiswa kwengqalasizinda ebonakalayo, ukuthuthukisa ukuqina kwegridi kudinga ukuhlela okusebenzayo kanye nokuxhumana okusebenzayo. Izikhungo zemisebenzi kumele zithuthukise futhi zivuselele njalo izinhlelo zokuphendula eziphuthumayo, zenze izivivinyo kanye nokulingisa, futhi zixhumane nezikhungo zikahulumeni kanye nabanye abathintekayo ukuqinisekisa impendulo esheshayo nephumelelayo ezimweni ezimbi.
Ukuthembeka kuhlobene kakhulu nokuthi igridi ingaphatha kahle kangakanani ukushintshashintsha kwesidingo kanye nokuhlinzekwa. Ukwamukelwa kobuchwepheshe begridi obuthuthukisiwe, njengegridi ezihlakaniphile, kudlala indima ebalulekile ekuthuthukiseni ukuthembeka. Amagridi ahlakaniphile avumela ukuqapha kanye nokulawula ukugeleza kukagesi ngesikhathi sangempela, okuvumela ukuphathwa kahle kwesidingo kanye nokuhlinzekwa. Lokhu, nakho, kungasiza ekuvimbeleni ukungasebenzi kahle nokuqinisekisa ukulethwa kukagesi njalo.
Esinye isici sokuthembeka ukuthuthukiswa kwezinhlelo zokulungisa eziqinile. Ukugcinwa njalo kwezingxenye zegridi, njengemigqa yokudlulisa, iziteshi ezincane, kanye nama-transformer, kubalulekile ekuvimbeleni ukwehluleka nokuqinisekisa ukusebenza kahle kwegridi. Ukugcinwa kusengaphambili, okunikezwa amandla yi-data analytics kanye namanethiwekhi ezinzwa, kuvumela ukuhlonza kanye nokuxazululwa kwezinkinga ezingaba khona ngaphambi kokuba ziholele ekunqamukeni, okuthuthukisa kakhulu ukuthembeka kwegridi.
Ekuphetheni, ukubhekana nezinselele kanye nokusebenzisa izixazululo ezinhlelweni zanamuhla zokudlulisa nokusabalalisa ugesi kuyinqubo eguquguqukayo neqhubekayo. Ngokuhlangabezana nesidingo esikhulayo sikagesi, ukuhlanganisa imithombo yamandla avuselelekayo, ukuqinisekisa ukuphepha kwe-grid cyber, ukwenza ingqalasizinda esiphelelwe yisikhathi ibe yesimanje, kanye nokuthuthukisa ukuqina kwegrid kanye nokuthembeka, singakha ikusasa lamandla elizinzile nelinokwethenjelwa.
Njengoba siqhubekela phambili, ukuqhubeka kokusungula izinto ezintsha kanye nokubambisana kulo lonke imboni kuzobaluleka kakhulu. Ubuchwepheshe obusha, ukuhlela okuhlakaniphile, kanye nokuzibophezela ekuzinzeni nasekuphepheni kuzoqhuba ukuthuthuka kwamagridi ethu kagesi. Ngokwamukela lezi zixazululo, singanqoba izinselele futhi siqinisekise ukutholakala kwamandla okuthembekile nokuqhubekayo ezizukulwaneni ezizayo.
.